(Dân trí) - Ngày càng nhiều người dân ở Đông Nam Á vướng phải chiêu thức lừa đảo tinh vi khi những kẻ tội phạm sử dụng AI để mạo danh các nhà lãnh đạo đất nước.
📌 Thông tin nhanh
- Chủ đề: AI + Crypto
- Nguồn: Báo Dân trí
- Cập nhật: 12/07/2026
Bức tranh tổng quan
Nội dung chi tiết
(Dân trí) - Ngày càng nhiều người dân ở Đông Nam Á vướng phải chiêu thức lừa đảo tinh vi khi những kẻ tội phạm sử dụng AI để mạo danh các nhà lãnh đạo đất nước.
Chuyên gia cảnh báo các chiêu thức lừa đảo trực tuyến ngày càng tinh vi hơn (Ảnh: Reuters).
Chiêu thức tinh vi
Những kẻ tội phạm đã tạo ra phiên bản AI của Thủ tướng Singapore với mục đích lừa tiền. Phiên bản đó tham gia một cuộc họp Zoom, cảm ơn một người lạ vì đã dành thời gian tham dự và lấy mất của nạn nhân 3,8 triệu USD, trong khi Thủ tướng Lawrence Wong thật thậm chí còn không biết chuyện gì đã xảy ra.
Nạn nhân nhận được một tin nhắn WhatsApp được cho là từ "thư ký nội các Singapore", mời tham dự một cuộc họp riêng.
Điều diễn ra sau đó không phải là một bức ảnh chỉnh sửa hay đoạn video dài 15 giây nhằm đánh lừa những người xem lướt mạng xã hội. Đó là cả một hội nghị được dựng lên hoàn toàn bằng công nghệ, với sự xuất hiện của nhiều quan chức, bao gồm Thủ tướng Lawrence Wong, Tổng thống Tharman Shanmugaratnam, Bộ trưởng Indranee Rajah và cả các nhân vật ngoại giao nước ngoài.
Tất cả đều được tái tạo chân thực đến mức khiến người tham dự tin rằng họ đang thảo luận về một dự án liên quan đến eo biển Hormuz. Phiên bản giả của ông Wong kết thúc cuộc họp bằng lời cảm ơn nạn nhân đã tham dự. Sau đó, một luật sư giả tiếp tục cuộc gọi và 4,9 triệu đô la Singapore (3,8 triệu USD) biến mất vào một tài khoản hiện không còn tồn tại.
Ngành công nghiệp lừa đảo ở Đông Nam Á đã có trong tay một loại vũ khí mới đầy nguy hiểm. Đó không phải là phần mềm độc hại, mưu mẹo hay lòng tham, mà là những gương mặt bị đánh cắp nhận diện.
Các băng nhóm lừa đảo ngày càng sử dụng công nghệ AI để tạo ra các video deepfake mô phỏng lãnh đạo Đông Nam Á, theo SCMP.
Chúng sao chép hình ảnh và giọng nói của những nhân vật được người dân tin tưởng nhất trong khu vực, khoác lên các vụ lừa đảo lớp vỏ uy tín gần như không thể nghi ngờ của một tổng thống hay thủ tướng, rồi kiếm tiền từ thứ mà không hệ thống bảo mật nào có thể vá được: lòng tin của con người.
Tại Indonesia, một vụ lừa đảo tương tự xuất hiện chỉ vài ngày sau chiến thắng của Tổng thống Prabowo Subianto trong cuộc bầu cử năm 2024. Một đoạn video trên Instagram lan truyền rộng rãi cho thấy ông dường như đang hỏi người xem: “Ai chưa nhận được hỗ trợ từ tôi? Hiện giờ các bạn cần gì?”.
Ông Prabowo chưa bao giờ nói những lời đó. Nhưng giọng nói là của ông, khuôn mặt là của ông và với nhiều người, như vậy là đủ.
Tại 20 tỉnh thành trên khắp Indonesia, một số lượng không xác định người dân đã chuyển cho những kẻ lừa đảo “phí hành chính” 55 USD, với hy vọng nhận được khoản hỗ trợ của chính phủ vốn chưa bao giờ tồn tại.
Tại Philippines, những kẻ lừa đảo sử dụng gương mặt của Tổng thống Ferdinand Marcos Jr., ghép vào một video quảng bá nền tảng đầu tư trực tuyến với chất lượng đủ thuyết phục để khiến một nha sĩ chuyển tới 93 triệu peso (1,5 triệu USD) trước khi nhận ra mình bị lừa.
Những vụ việc này cho thấy một thực tế đáng lo ngại: trí tuệ nhân tạo không còn chỉ giúp tội phạm viết những email tinh vi hơn. Nó đang tự tạo ra uy tín cho chúng từ con số 0.
Mối đe dọa mới nổi
Một báo cáo của Interpol công bố hồi tháng 6 xác định tội phạm sử dụng AI là một trong những mối đe dọa mới nổi nghiêm trọng nhất tại Đông Nam Á. Báo cáo cảnh báo các mạng lưới tội phạm đang ngày càng tinh gọn và chuyên nghiệp hơn khi công nghệ phát triển nhanh hơn các quy định pháp lý.
Tuy nhiên, nếu bỏ qua yếu tố công nghệ, bản chất của các vụ lừa đảo này không mới. Theo các chuyên gia, AI chỉ khai thác những điểm yếu quen thuộc của con người, nỗi sợ hãi, hy vọng, tuyệt vọng, nhưng bằng một khuôn mặt đáng tin hơn.
Người cao tuổi là một trong những nhóm dễ trở thành nạn nhân nhất vì họ đã quen với việc tin vào các cuộc gọi điện thoại trong suốt nhiều thập kỷ. Tuy nhiên, không ai thực sự miễn nhiễm với lừa đảo, đặc biệt khi công nghệ ngày càng tinh vi hơn.
Công nghệ sao chép giọng nói còn tạo ra một mức độ tàn nhẫn mới khi có thể tái hiện chính xác giọng nói trấn an hoặc tiếng kêu cứu hoảng loạn của người thân.
“Khi nghe thấy người mình yêu quý khóc lóc cầu cứu, phản ứng chiến đấu hoặc bỏ chạy sẽ được kích hoạt ngay lập tức, gần như vô hiệu hóa hoàn toàn khả năng suy nghĩ lý trí. Bạn hành động hoàn toàn theo cảm xúc", Jun Angelo Suglao, nhà tâm lý học lâm sàng và Chủ tịch nhóm hỗ trợ sức khỏe tâm thần thuộc Hiệp hội Tâm lý học Philippines, cho biết.
Không ai hiểu điều đó rõ hơn một lao động giúp việc người Philippines được gọi bằng cái tên Maria. Maria tin rằng mình đã tìm được tình yêu với một hoàng tử Dubai qua ứng dụng hẹn hò.
Người đàn ông đó liên tục nhắn tin, gọi video, thể hiện sự quan tâm và hiện diện theo mọi cách mà một mối quan hệ thực sự cần có. Nhưng anh ta chưa bao giờ tồn tại.
Đến khi Maria nhận ra sự thật, cô đã gửi 100.000 peso, tương đương một năm tiền lương, để thanh toán cho một “giấy chứng nhận kết hôn” và một “thẻ thành viên hoàng gia” giả được hứa hẹn sẽ giúp cô có việc làm tại Dubai.
“Chúng nhắm vào những người cô đơn. Chúng từ từ xây dựng mối liên kết cảm xúc sâu sắc với mục tiêu cuối cùng là chiếm đoạt tiền của nạn nhân", Suglao nói về các đối tượng lừa đảo.
Neal Jetton, người đứng đầu Cục Tội phạm mạng của Interpol, dẫn các ước tính cho thấy thiệt hại do tội phạm mạng trên toàn cầu đã đạt 10.500 tỷ USD trong năm 2025 và có thể tăng thêm 142% trước cuối thập niên này.
Theo Interpol, điều khiến các vụ lừa đảo hiệu quả đến vậy là chúng khai thác lòng tin của con người thay vì các lỗ hổng kỹ thuật. Điều này đã biến các vụ lừa đảo tình cảm trực tuyến thành một lĩnh vực phát triển mạnh trong nền kinh tế lừa đảo mạng đã gây thiệt hại tới 37 tỷ USD trên toàn thế giới.
AI không tạo ra một thế giới ngầm tội phạm mới. Nó chỉ nâng cấp thế giới cũ với tốc độ chưa từng có. Các chuyên gia thừa nhận không có giải pháp thần kỳ nào để chống lại vấn nạn này.
Khi nội dung do AI tạo ra ngày càng khó phân biệt với thực tế, các phương pháp phát hiện truyền thống như nghe giọng nói cứng nhắc hay quan sát động tác chớp mắt bất thường đang dần mất tác dụng.
Biện pháp phòng vệ hiệu quả nhất còn lại là xác minh thông tin qua một kênh hoàn toàn khác. Ngoài ra, người dân cần buộc kẻ lừa đảo phải “ra khỏi kịch bản” bằng cách đặt một câu hỏi có tính cá nhân mà AI không thể biết câu trả lời.
Trong khi đó, chuyên gia Suglao nhấn mạnh yếu tố cộng đồng: “Nếu có một cơ hội đầu tư đáng ngờ hoặc một yêu cầu khẩn cấp bất thường, hãy trao đổi với một người mà bạn tin tưởng trước. Việc nói chuyện với người khác sẽ phá vỡ môi trường áp lực cao mà kẻ lừa đảo đang cố tạo ra".
Nguồn: Báo Dân trí